Azərbaycanda benefisiar mülkiyyətçi məlumatlarının təqdim edilməsi  barədə Vergi Məcəlləsində, “Valyuta tənzimi haqqında”, “Kommersiya sirri haqqında”, “Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında”, “Banklar haqqında”, “Sığorta fəaliyyəti haqqında”, “Bank olmayan kredit təşkilatları haqqında”, “İnvestisiya fondları haqqında”, “Qiymətli kağızlar bazarı haqqında”, “Cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakın leqallaşdırılmasına və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə haqqında” və “Ödəniş xidmətləri və ödəniş sistemləri haqqında” qanunvericilik aktlarında ard-arda dəyişikliklər edilmişdir. 

"Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununa edilmiş dəyişikliklərlə "Benefisiar mülkiyyətçi" və "nəzarət və (və ya) mülkiyyət zənciri" anlayışları qanunvericiliyə daxil edilmişdir:

• Benefisiar mülkiyyətçi – son nəticədə hüquqi şəxsə və ya xarici hüquqi təsisata nəzarəti həyata keçirən və ya hüquqi şəxsin, yaxud xarici hüquqi təsisatın əsl sahibi olan və (və ya) xeyrinə əməliyyat aparılan və (və ya) əqdlər bağlanılan, habelə son nəticədə hüquqi şəxs və ya xarici hüquqi təsisat üzərində effektiv nəzarəti həyata keçirən fiziki şəxs (şəxslər)

• Nəzarət və (və ya) mülkiyyət zənciri – hüquqi şəxs və (və ya) xarici hüquqi təsisatın birinin digərini təsis etməsi, idarə etməsi, birinin digərinə nəzarət etməsi, birinin digərinin paylarına (səhmlərinə) sahib olması və (və ya) xarici hüquqi təsisatın təsis əqdinin tərəfi (xarici hüquqi təsisat təsisçisi, idarəçisi, benefisiarı (benefisiarlar qrupu), təminatçısı) və ya hüquqi şəxs və xarici hüquqi təsisat üzərində son nəticədə effektiv nəzarəti həyata keçirən digər şəxs olması

Bundan belə hər bir hüquqi şəxs (həm hazırda dövlət qeydiyyatından keçmiş, həm də bundan sonra dövlət qeydiyyatından keçəçək bütün hüquqi şəxslər) benefisiar mülkiyyətçisi, habelə xarici hüquqi şəxsin nümayəndəlik və ya filialı xarici hüquqi şəxsin benefisiar mülkiyyətçisi barədə dəqiq və yenilənmiş məlumatları bilməli və təsdiqedici sənədlərə (o cümlədən elektron sənədlərə) malik olmalı, qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda və qaydada səlahiyyətli dövlət orqanlarına təqdim etməlidir.

Əlavə olaraq, “Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” Qanuna benefisiar mülkiyyətçilər barədə tələb olunan bütün məlumatların siyahısı müəyyən edilmiş, habelə benefisiar mülkiyyətçinin müəyyən edilməsi qaydalarını ehtiva edən yeni 5-1-ci maddə daxil edilmişdir.

Vergi Məcəlləsində, “Kommersiya sirri haqqında” və “Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” qanunlarda edilmiş düzəlişlərlə benefisiar mülkiyyətçi barədə məlumatlar kommersiya sirri və vergi sirri təşkil edən məlumatlar hesab edilmiş, reyestrdə əks etdirilsə belə, ictimaiyyətə açıq olmayan məlumatlar kateqoriyasına daxil edilmişdir.

Bundan ziyadə “Valyuta tənzimi haqqında”, “Banklar haqqında”, “Sığorta fəaliyyəti haqqında”, “Bank olmayan kredit təşkilatları haqqında”, “İnvestisiya fondları haqqında”, “Qiymətli kağızlar bazarı haqqında”, ““Ödəniş xidmətləri və ödəniş sistemləri haqqında” qanunlarda dəyişikliklərlə benefisiar mülkiyyətçi barədə məlumatların təqdim edilməsi maliyyə bazarları subyektlərinə lisenziya alınması zamanı bir növ pre-rekvizit kimi müəyyən edilmişdir.

Qanunvericiliyə edilmiş dəyişikliklər tələb edir ki, 15 May 2025-ci il tarixədək dövlət qeydiyyatından keçmiş hüquqi şəxslər öz benefisiar mülkiyyətçilərinin, habelə xarici hüquqi şəxsin nümayəndəlik və filialı xarici hüquqi şəxsin benefisiar mülkiyyətçilərinin müəyyən edilməsi və bu barədə məlumat və sənədlərin “Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq hüquqi şəxslərin dövlət reyestrinə təqdim edilməsini aşağıdakı vaxt intervalında təmin etsin:

► iri sahibkarlıq subyektləri üçün 31 dekabr 2025-ci il tarixinədək;

► orta sahibkarlıq subyektləri üçün 30 iyun 2026-cı il tarixinədək;

► kiçik sahibkarlıq subyektləri üçün 31 dekabr 2026-cı il tarixinədək;

► mikro sahibkarlıq subyektləri üçün 31 dekabr 2027-ci il tarixinədək;

► qeyri-hökumət təşkilatları və dini qurumlar üçün 30 iyun 2026-cı il tarixinədək.

“Arbitraj haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2023-cü il 26 dekabr tarixli 1077-VIQ nömrəli Qanununun icrası ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə AR Qanunu 7 yanvar 2025-ci il tarixindən qüvvəyə mindi.

Dəyişikliklərə əsasən, xarici və yerli arbitraj məhkəmələrinin qərarları əsasında verilən icra vərəqələrinin icraya yönəldilmə müddəti 3 ildən 1 aya endirildi. Əlavə olaraq, yeni qaydalarla arbitraj məhkəmələrinin müvəqqəti təminat tədbirlərinin tətbiqi barədə qərarlarının tanınması və icrası barədə məhkəmə qərarları əsasında verilən icra vərəqələri dərhal icraya yönləndiriləcəkdir.

Həmçinin islahatların davamı olaraq, qanunun icrası ilə əlaqədar “Dövlət rüsumu haqqında” AR Qanununa dəyişikliklər edilməklə arbitrajla əlaqədar ərizələrə görə dövlət rüsumları müəyyənləşdirilib:

Xarici arbitraj məhkəmələrinin qərarlarının tanınması və icrası ilə bağlı ərizənin verilməsinə görə, arbitraja münasibətdə yardım funksiyalarının yerinə yetirilməsi ilə bağlı ərizənin verilməsinə görə, habelə arbitraj məhkəmələrinin qərarlarının ləğv edilməsi ilə bağlı ərizənin verilməsinə görə hər biri ayrı-ayrılıqda 100 manat, yerli arbitraj məhkəmələrinin qərarlarının məcburi icrasının təmin edilməsi ilə bağlı ərizənin verilməsinə görə 50 manat və nəhayət müvəqqəti təminat tədbirlərinin tətbiqi barədə arbitraj məhkəmələrinin qərarlarının tanınması və icrası ilə bağlı ərizənin verilməsinə görə 50 manat dövlət rüsumu ödəniləcək.

Prezident İlham Əliyevin “Rəqəmsal ekologiya” informasiya sisteminin yaradılması və bununla əlaqədar bir sıra məsələlərin tənzimlənməsi haqqında” və “Milli Məkan Məlumatları” informasiya sistemi haqqında Əsasnamə”nin təsdiqi və bununla əlaqədar bəzi məsələlərin tənzimlənməsi barədə" 10 yanvar 2025-ci il tarixli Fərmanları ilə rəqəmsal idarəçilik istiqamətində uğurlu addımlar atıldı.

Artıq vətəndaşlarımız REİS vasitəsilə Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinə (Nazirlik) və tabeliyindəki qurumlara, habelə publik hüquqi şəxslərə elektron kabinetləri üzərindən müraciətlərini göndərmək, elektron xidmətlərdən istifadə etmək və ödənişləri həyata keçirmək imkanına sahib olacaqlar. REİS-in sahibi funksiyalarını Nazirlik, operatoru funksiyalarını isə Nazirliyin tabeliyindəki “Geodeziya və Kartoqrafiya Agentliyi” publik hüquqi şəxs həyata keçirir.

Azərbaycan Respublikası ərazisində müəyyən məkan, ərazi və coğrafi bölgə ilə birbaşa və ya dolayısı ilə əlaqəli olan istənilən məlumat milli məkan məlumatı hesab edilir. MMM informasiya sistemi vətəndaşlarımızın milli məkan məlumatları üzrə xidmətlərə əlçatanlığını artırmaqla real vaxt rejimində, keyfiyyətli və operativ xidmət almasına imkan verəcək. MMM-in sahibi və operatoru Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyidir.

REİS, MMM və bu kimi informasiya sistemlərinin yaradılması və Elektron Hökumət İnformasiya Sisteminə (bundan sonra – EHİS) inteqrasiyası vətəndaşlarımız üçün əlverişli inzibati aktın qəbul edilməsi və ya onlara məxsus olan hər hansı hüququn həyata keçirilməsi ilə bağlı, həmçinin vaxta qənaət baxımından olduqca əhəmiyyətlidir. Nümunə üçün baxaq, vətəndaş A mülkiyyət hüquqlarını həyata keçirmək  üçün ərizə ilə inzibati orqana müraciət edir. İnzibati orqan da öz növbəsində sübut qismində ərizəyə əlavə edilməli olan sənədləri və ya məlumatları A-dan tələb edir. İnzibati orqan A ilə bağlı məlumatları EHİS vasitəsilə müvafiq dövlət orqanından (qurumundan) əldə edə bildikdə A-dan həmin sənədlər və ya məlumatları daha tələb edə bilmir və nəticədə rəqəmsal imkanlar inzibati icraatı A şəxsinin timsalında bütün vətəndaşlarımızın xeyrinə sadələşdirmiş olur.